برای زندگی

پیام های کوتاه
کلمات کلیدی

682، آموزش فیزیک

يكشنبه, ۱ آذر ۱۳۹۴، ۱۲:۴۱ ب.ظ

1- اول اینکه این متن در مورد تجربیات من در آموزش فیزیک است، بنابراین شاید خواندن آن برای  خیلی از دوستان عزیزم، مفید نباشد. بنابراین وقتتان را با خواندن آن تلف نکنید. من از 17 سال پیش که دانش آموز دوره راهنمایی بودم تصمیم گرفتم که فیزیک بخوانم. در دانشگاه در دوره لیسانس  بیشتر فیزیک نظری و ریاضیات کاربردی خواندم و در دوره ارشد یک گرایش کاربردی بین رشته ای. مطلب دیگر اینکه شغل و منبع درآمد من تدریس فیزیک نیست و بیشتر از روی علاقه این کار را دنبال می کنم.

2- همیشه به کار تدریس علاقمند بودم، گرچه معلم خوبی نیستم و عموما سختگیرتر از حد لازم هستم. (سوالات کلیشه ای در مورد اینکه "حد لازم سختگیری" چقدر است و ... نپرسید. فراموش نکنید که من فیزیک خوانده ام و احتمالا به عدم قطعیت، مسلط تر از شما هستم. ) قبلا هم بارها از تجربیات تدریسم نوشته ام. اینجا . نکته ای که بعد از سالها تحصیل و تدریس در فیزیک به آن باور دارم، این است که خیلی از ماها معلم های خوبی نیستیم. پای این بحث حتی به مجلات تخصصی فیزیک هم کشیده شده و مقاله های زیادی در مورد آن نوشته اند که به ندرت پیش می آید در فیزیک کسی هم معلم و هم محقق خوبی باشد، از نمونه های نادر موفق در هر دو زمینه هم ریچارد فاینمن هست که احتمالا کتاب "الکترودینامیک کوانتومی" آن را خیلی از شما خوانده اید. دو استاد پایان نامه لیسانس و ارشد من هر دو هم معلم و هم محقق های خوبی بودند. دومی گرچه مهندس بود، اما فیزیک را خیلی خوب می فهمید و من اولین بار که سر کلاس "توربولانس"ش نشستم، متوجه شدم که چه استاد کم نظیری دارم. اما ما در زمینه آموزش فیزیک در دوره مدرسه نقص های زیادی داریم.

3- از همه نواقص سیستم آموزش و ارزیابی دوران مدرسه که بگذریم، حتی ازینکه در کل این 12-13 سال چیزی به ما یاد نمی دهند که به درد زندگی مان بخورد (کما اینکه ما مجبوریم درس را پشت در اتاقمان بخوانیم و بعد که از اتاقمان خارج شدیم و وارد زندگی واقعی، تازه می بینیم که چیزی بلد نیستیم و حرفی برای گفتن نداریم.)، من شخصا عقیده دارم که مقداری آشنایی با ریاضی و فیزیک برای همه مفید است. حتی به نظرم خواندن درس فیزیک عمومی 1 برای همه دانشجویان مهندسی لازم است، نه به خاطر خود علمش ( که بی تعارف به کار خیلی ها نمی آید)، بلکه به خاطر اینکه اصول فکر کردن را یاد بگیریم. تاریخ کشف هر پدیده و فرمول بندی هر موضوعی در فیزیک و نحوه برخورد انسانهای اهل علم با مسائل علمی، به نظر من برای همه آموزنده است. اما من شخصا در دبیرستان ندیده ام کسی آموزش "معادلات حرکت" را از جای درست آن آغاز کند و به دانش آموز نظم کلی حاکم بر این علم را آموزش دهد.

4- ما به جای اینکه نحوه "فیزیکی فکرکردن" را به دانش آموز آموزش دهیم، به او حجم بسیار زیادی از مطالب را تزریق می کنیم. متاسفانه این نوع تفکر که زیبایی علم را به دانش آموز بیاموزیم، طرفداری ندارد، چون در کنکور از آن سوال نمی شود! به جای این نوع آموزش که کمی صبر و حوصله و البته مطالعه و پیگیری معلم را می طلبد، ما ترجیح می دهیم که دانش آموز را به ماشین حفظ فرمول تبدیل کنیم. چون باید خودمان بلد باشیم که چطور و از کجا معادلات حرکت پیدا شدند، چگونه فرمول بندی شدند، چطور باید از آنها استفاده کرد و در انتهای این فرآیند، دانش آموز بتواند خوب مسئله حل کند و بعد خوب تست بزند. ما به لطف موسسات آموزشی، این فرآیند را وارونه کرده ایم و در همان مرحله آخر مانده ایم. مثل قیفی وارونه که به زور میخواهیم از دیواره آن بالا بیاییم. دانش آموز ما حتی مسئله را هم خوب نمی تواند حل کند و نهایتا فقط نکته های تستی را خوب می داند.

5- به بقیه دروس کاری ندارم، چون در تخصص من نیست، اما معتقدم کتب فیزیک دبیرستان خیلی خوب نوشته شده اند. ما اگر مرحمت کنیم و همان کتاب را خوب به دانش آموز یاد دهیم و نحوه استفاده از آن را به او بیاموزیم، کاری بس بزرگ کرده ایم. اما چه کنیم که دلمان ماشین مدل بالا و خانه بزرگ می خواهد و حقوقمان کم است و به جای فشار به وزارتخانه، زورمان به شاگردانمان می رسد و خب گاهی انقدر وقیح هستیم که به شاگردمان می گوییم ما شاگرد خصوصی میگریم، چون پول دوست داریم! ... و البته یادی هم بکنم از معلم هندسه ام که همیشه میگفت، اگر من نتوانستم مطلبی را به شما خوب بیاموزم، شک نکنید که خودم هم آن را خوب بلد نبودم! و من این جمله را در سالهای تحصیل و تدریسم بارها و بارها آزموده ام...

  • مریم بانو

نظرات (۶)

بسیار! این یک مقاله واقعا فوق العاده است.
متشکرم برای تهیه این اطلاعات.
  • امیرحسین :)
  • البته من با این فرمایش استاد هندسه ی شما از این منظر مخالفم که ما در دوران دبیرستان یه دبیر فیزیک داشتیم که بنده خدا عمری درس خونده بود، فیزیک خونده بود دانشگاه تهران، ریاضی خیلی معرکه بود. دستگاه معادلات سه مجهولی رو در عرض چند ثانیه ذهنی حساب میکرد؛ سخت ترین مسائل رو سریع حل میکرد، اما دو تا کلاس ریاضی هر جفت از دستش شاکی بودن. دماری از روزگارمون در آورد که خدا میدونه. دلیلش چی بود؟ اون موقع نفهمیدم :| بعدن تازه فهمیدم که ایشون از اول راهشو اشتباه انتخاب کرده و نمیدونم به خاطر اجبار های بیرونی یا اجبار های درونی وارد رشته ای شده بود که استعدادشو داشت ولی اصلن دوستش نداشت. این بود که حالا کلی شاگرد بدبختو به گونه ای داغون میکرد که... 
    سال پیش دانشگاهی هم که دبیر فیزیکمون استاد دانشگاه بود مثلن ، بنده همون مشکل قبلی رو داشتم به دلیل حجم بالای فیزیک پیش دانشگاهی و هیچوقت نفهمیدم چرا باید فیزیک پیش انقدر پرحجم باشه و فیزیک دو و یک انقدر چرت و پرت باشن . یا همه حجم ها مساوی باشن یا اینکه یهو تو سالی که قراره پایه های قبلی هم خونده بشه دیگه انقدر حجم بالا نباشه. کل نظام آموزش ما داغونه! دل منم انقدر ازشون پره که بیست هزار صفحه م بنویسم تموم نمیشه.  یکی این وزارت آموزش پرورش و متعلقاتش و یکی هم صدا سیما و متعلقاتش، خیانتی که دارن به کشور میکنن رو محمدرضا پهلوی با اون همه کارای کثیفش نکرد.
    پاسخ:
    سلام بر شما خواننده قدیمی و نویسنده بزرگ

    فرمایش شما هم کاملا متینه
    من هم نمونه هایی ازین اجبارها سراغ دارم که فوق دکتری فیزیک داشتن
     و البته به همون نسبت فوق دکتری در متنفر کردن بقیه از درسی که ارائه میدادن!
    اینجا آزاد هستین هرچه دل تنگتان میخواهد بگویید.
    نقدها انقدر زیاده که گاهی از فکر کردن بهش هم سردرد میگیرم!
    دژنرسی به چه معناست؟

    تو گوگل سرچ کردم، از 4 لینکی که پیشنهاد داد 2 تاش احتمالا نوشته ی شما بودن!
    پاسخ:
    دژنرسی یا تبهگنی یک مفهوم در کوانتوم مکانیک هست و البته در جوامع انسانی.
    به طور ساده به حالتی گفته میشه که خود به خود از بین میره.
    سطح انرژی که بدون هیچ دخالت خارجی کم کم از بین میره و ...
    یک مفهوم فیزیکی در طیف های انرژی هست و البته استاد ما همیشه میگفت نمود بیرونی داره.

    +فکر نکنم توضیحاتم واضح بوده باشه. :|

    سلام عزیز
    1- پست خوبی بود
    2- گرچه ذهن من فیزیکی نیست ولی افرادی که فیزیک میخونن درک خیلی خوبی از جهان هستی پیدا میکنن و این خیلی خوبه.خیلی...
    از آدمای دیگه که فیزیک نخوندن راحت تر یسری چیز ها رو که مربوطه به نظام هستی درک میکنن
    3-دو خط آخر خیلی خوب بود...
    پاسخ:
    سلام عزیزم
    1- خیلی متشکرم
    2- مثل تیغ دو لبه می مونه.
    3- باز هم ممنونم.
    در مورد جمله ی معلم هندسه تون،
    اینطوری میشه که شاگردان تنبل امروز، اساتید بی سواد فردا میشن، و نسل به نسل سواد رو به زوال میره
    پاسخ:
    دقیقا
    و این دور باطل
    به قول استاد کوانتوم مکانیک ما
    جامعه رو به تبهگنی و دژنرسی می کشونه.
    سلام.ممنون از پست جالبتون . بنده هم تدریسم دارم در مقطع ابتدایی. با این جملتون کاملا مواقفم
    اگر من نتوانستم مطلبی را به شما خوب بیاموزم، شک نکنید که خودم هم آن را خوب بلد نبودم! . با سپاس.
    پاسخ:
    سلام
    متشکرم

    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">